* Fiziksel olay: Bir madde üzerinde meydana geldiği vakit, o maddenin hüviyetini, yapısını değiştirmeyen olaydır. Mesela kağıdın yırtılması, fiziki bir olaydır. Çünkü kağıdın şekli değişmiş fakat özü yine kağıttır.
* Kimyasal olay: Bir madde üzerinde meydana geldiği vakit, o maddenin hüviyet ve yapısını değiştiren olaydır. Mesela kağıdın yanması gibi.
Atomların çekirdeklerinde değişmeler, parçalanmalar olduğu, radyoaktif denilen elementlerden anlaşılmaktadır. Atomların ortasında bulunan çekirdeklerin bu parçalanmasında, bir elementin başka bir elemente dönüştüğü anlaşılmıştır. Ayrıca, Albert Einstein'in izafiyet kuramına göre madde ve enerji birbirine eşdeğerdir. Bu sebeple madde enerjiye, enerji de maddeye dönüştürülebilir. Mesela bir uranyum çekirdeğinin veya başka bir ağır atom çekirdeğinin ikiye ayrılmasıyla meydana gelen çekirdek bölünmesinde madde enerjiye dönüşür. Bileşik cisimlerde olduğu gibi, elementler de hep değişmekte, bir halden başka hale dönmektedir.
Madde 3 farklı fiziksel halde bulunabilir. Katı, sıvı, gaz. Katı halde moleküller arası boşluk azdır ve moleküller birbirine sıkı halde bağlanmıştır.
Yandaki animasyonda suyun 3 hali ; buz ,su, buhar için moleküllerin durumu gösterilmiştir. Kırmızı nokta oksijen atomunu, maviler ise hidrojen atomlarını gösterir. (H2O). Hal değiştirme ile maddenin moleküler yapısı değişmez. Yani H2O molekülü 3 hal için de aynıdır. Hiç bir halde H ve O atomları birbirinden ayrılmamıştır. Sadece moleküllerin birbirlerine göre konumları ve uzaklıkları değişir. Moleküllerin yapısı değişmeden konumları değişiyorsa buna fiziksel değişme denir. (hal değiştirme, çözünme
Maddelerin ortak özelliklikleri: Bütün maddelerde bulunan özelllikler. Her madde bu liklere sahiptir.
-
hacim
-
- kütle
- eylemsizlik
- tanecikli ve boşluklu yapı
Ortak likler maddenin cinsine bağlı değil, miktarına bağlıdır. Örneğin hacim. Demirin ve Bakırın hacimleri bunların miktarına bağlıdır. Demirin hacmi 100 cm3 olmalıdır diye bir şey söylemek yanlış olur.
Maddelerin ayırtedici likleri: Her maddede bulunan ve ölçülebilen , fakat her bir madde için farklı liklere sahip niceliklerdir.
- özkütle
- erime sıcaklığı
- kaynama sıcaklığı
- öz ısı
- genleşme katsayası
- çözünürlük.............................
Ayırt edici likler maddenin miktarına bağlı değil cinsine bağlıdır. Örneğin, demirin özkütlesi belli bir sıcakılk ve basınç altında 7,8 g/cm3dür. Demirin miktarı ne olursa olsun bu lik değişmez. Bütün demirler bu liği taşır. Fakat bakır için özkütle 7,8 değil 5,4 g/cm3dür. Yani özkütle maddenin cinsine göre değişiklik gösterir. Miktar önemli değil dir. 100 gram bakırın da özkütlesi 5,4 g/cm3dür, 500 gram bakırın da.
CANLI DESTEK
